3 - « هيهات » اوّل مبتدا بوده و معناى مصدرى « بعد » دارد و اصلا اسم فعل ماضى نبوده و معناى « بعد » ندارد تا اينكه بخاطر معناى خود نتواند مبتدا واقع شود ، و « لما توعدون » جار و مجرور متعلق به شبه فعل يا فعل عموم ، محلا مرفوع ، خبر براى آن است . در اين دو قول اخير نيز « هيهات » دوم تأكيد « هيهات » اوّل است . « 1 » و أمّا قوله تعالى : در لام مذكور در آيهء شريفه‌اى كه حكايت قول زليخا براى حضرت يوسف مىباشد ، در بين علما اختلاف شده است : قالَتْ هَيْتَ لَكَ ( يوسف / 23 ) قبلا بايد دانست كه در كلمه « هيت » چند قراءت است در حرف هاء دو قراءت يكى به فتح هاء و ديگرى به كسر آن ، و در حرف دوّم آن نيز دو قراءت است بعضى به ياء و بعضى ديگر به همزه قراءت كرده‌اند و در تاء آن سه قراءت فتح و كسر و ضم آن وجود دارد . بايد دانست اين كلمه در قراءت فتح هاء و ياء ساكنه و تاء با هركدام از سه حركت فتح و ضم و كسر « هيت » اسم فعل است ، و سپس اختلاف شده كه معناى اين اسم فعل چه مىباشد . گروهى مىگويند : اسم فعل ماضى به معناى « تهيأت : مهيا شده‌ام » است كه در اين صورت لام متعلق به اسم فعل بوده همان‌طور كه اگر خود لفظ ( تهيأت ) ذكر مىشد متعلق به آن مىگشت ، بنابراين چون اين اسم فعل داراى معناى فعلى است و ظرف و جار و مجرور بايد به فعل و هر چيزى كه شبيه فعل است ، متعلق شوند ، بنابراين مىتواند اين جار و مجرور « لك » متعلق به « هيت » بوده و در اين صورت لام داراى معناى تعديه مىباشد و شاهد مثال براى موضوع بحث ما نيست . گروه ديگرى مىگويند كه « هيت » اسم فعل امر به معناى « أقبل » يا « تعالوا » به معناى جلو بيا است كه در اين صورت ، لام مذكور در آيه لام تأكيد تبيين فاعل است زيرا در « هيت » چون به معناى امر مىباشد فاعل آن ضمير مفرد مذكر مخاطب مستتر است بنابراين فاعل معلوم است و ذكر دوبارهء آن به صورت كاف ضمير براى

--> ( 1 ) - ر . ك : الإملاء : 2 / 149 .